-
Bitkilerin gelişip
büyümeleri için sıcaklık, ışık, su ve hava ile toprakta bulunan besin
elementlerine ihtiyaçları vardır.Bitki türlerine göre sıcaklık,su ışık
v.s. istekleri farklı olduğu gibi,topraktan aldıkları besin elementleri
de çok değişiktir.
-
-
Bitkilerin topraktan
istedikleri besin elementlerin den birinin veya bir kaçının eksik yada
fazla olması bitki gelişimini engeller ve hatta tamamı durdurabilir.Hani
çoğunlukla çok sevdiğimiz bir fidanı dikeriz ancak,bir türlü büyümez.Biz
de” yerini sevmedi galiba” deriz.
-
Bitkilerin gelişmesi için
mutlak surette gerekli olan elementler ( besin maddesi ) sayısı 16
civarında olup,
-
-
1-
Havadan kaynaklanan
karbondioksit, hidrojen ve oksijen,
-
2-Topraktan alınan azot,
fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve kükürttür.
-
Toprak’tan alınan, fakat az
miktarda kullanılan belli başlı elementler ise demir, manganez, bor,
bakır, molibden çinko ve klor’dur
-
-
Bitkiler, özellikle yüksek
boylu olanlar, karbon ve oksijenin büyük bölümünü havadan doğrudan
doğruya fotosentez sırasında alır; hidrojen ise doğrudan doğruya ve
dolaylı olarak sudan sağlanır. Bu üç element, taze bitki dokularının %
94’ ten fazlasını oluşturur; topraktan alınan elementler ise bitki
bünyesinin ancak % 0,5 ile % 6 sını teşkil eder.
-
Bitki bünyesinde topraktan
alınan elementler az olmasına rağmen, bu elementlerden birinin yokluğu
ve noksanlığı bitki gelişmesini yerine göre engeller. Bunlar makro ve
mikro elementler olarak ikiye ayrılır.
-
-
MAKRO ELEMENTLER Fosfor,
potasyum, kalsiyum, magnezyum, kükürt ve azot elementleridir.Bitkiler
tarafından en fazla kullanılan elementlerdir.
-
-
Fosfor Bitkilerin
hücre büyümesi ve meyve oluşumu ile protein ve yağların meydana
gelmesinde önemli rol oynar. Kök sisteminin gelişmesi ve bitkilerin
olgunlaşmasında önemli rol oynar.
-
-
Potasyum Solunum
ayarlanmasında, terleme ve bitki köklerinin gelişmesinde önemli rol
oynar. Bitkilerin sap ve yapraklarında daha fazla bulunur. Potasyum;
bitkilerin hastalıklara dayanıklılığını arttırır.
-
-
Kalsiyum Bitkilerin
sağlamlığı ve dayanıklılığı üzerinde etkilidir. Yaprak ve sapların
dayanıklılığını arttırır. Ancak, toprakta fazla miktarda bulunduğu
takdirde demir, fosfor ve diğer bazı elementler bitkilerin
faydalanamayacağı şekle sokar. Kurak bölge topraklarında fazla miktarda
bulunur. Nemli bölgelerde yıkanmaya uğrar.
-
-
Magnezyum Fosforun
bitkiler tarafından alınmasını sağladığı gibi, yağ teşekkülünde de
etkilidir. Bitkilerde yeşil rengin kaybolması veya sararma genellikle
magnezyumun eksikliğine işaret eder. Çünkü klorofilin bileşiminde
bulunur. Her klorofil magnezyum atomu ihtiva eder. Magnezyumsuz yeşil
bitki düşünülemez.Ancak, fazla miktarda magnezyum ihtiva eden topraklar
verimsizdir. Çünkü diğer maddeler bakımından fakirdir. Ayrıca, zehirli
olan nikel, krom, kobalt bileşimlerini bulundurmaktadır.
-
-
Azot Organik olan
tek elementtir diyebiliriz.Protein, aminoasitler, enzimler, klorofil ve
alkoloidlerin yapısına giren azot, bitkilerin hızlı büyümesini ve erken
olgunlaşmasını sağlar. Ancak bu olay,fosfor,potasyum ve diğer lüzumlu
elementlerin de alınması ile olur.
-
Azot, toprakta fazla
miktarda olduğu takdirde, bitkilerin hızlı gelişmesini sağlamasına
rağmen bitkilerde gevşek ve sulu dokuların oluşmasına yol açar.Bu durum
ise, çeşitli hastalıkların bitkilere arız olmasına ve ürün kalitesinin
düşmesine neden olur.
-
-
Kükürt Proteinlerin
bileşiminde bulunur.Klorofil teşekkülü için gereklidir; Kök büyümesini
ve köklerdeki yumru oluşumunu hızlandırır. SO2’ iyonu şekilde alınan
kükürt, yetersiz olduğu takdirde yavaş büyümeye ve yapraklarının sarımsı
yeşil renk almasına ve mahsulün protein bakımından yetersiz olmasına
sebep olur. Ancak,sanayi bölgelerindeki atmosferde bulunan kükürt
bileşenleri, yağmur suları ile sülfürik aside dönüşerek bitkilere zarar
verir. Çünkü kükürt toprakta
serbest yada silfit, sülfat ve sülfürik asit şeklinde bulunur ve
bitkiye faydalı hale, bakteriler vasıtasıyla dönüşür.
-
-
MİKRO ELEMENTLER
Toprakta az bulunmasına ve bitkiler tarafından az olmasına rağmen
eksikliliği halinde gelişmesini engeller.
-
-
Demir Klorofil
teşekkülü için gereklidir. Noksanlığında kloroz hastalığı meydana
gelir. Bitkilerin yaprakları açık sarı renk alır.
-
-
Manganez Oksidasyon
olaylarında katalizör vazifesi yapar. Demir, kalsiyum ve magnezyum
absorbsiyonunda önemli rol oynar ve klorofil teşekküllüne iştirak eder
manganez elementleri bitkinin yeterli büyüyememesine , yapraklarda
kloroz ve lekelenmelere neden olur.
-
-
Bakır Klorofil
yapımında kullanılan bakır,noksan olduğu zaman bitkilerde klorozun
oluşmasına ve büyümenin yavaşlamasına neden olduğu gibi fazlalığıda
zehir etkisi yaparak,demirinde alınmasını güçleştirir.
-
-
Bor Bitkilerin tepe
tomurcuklarının uzanması ve baklagillerde yumru teşekkülü için
gereklidir. Fazla bor, zehir etkisi yapar. Noksanlığında ise büyümenin
ve ürün veriminin düşmesine sebep olur.
-
-
Çinko Klorofil
teşekküllünde etkilidir. Noksanlığı yaprakların sararması ve kloroz
teşekkülüne neden olur. Organik madde bakımından fakir kalan topraklarda
çinko eksikliği görülür.
-
-
Molibden Azot tespit
eden bakterilerin faaliyetini artırır. Noksanlığında yumru teşekkülünü
zayıflatır ve turunçgillerin yapraklarının sararmasına neden olur.
-
-
Klor Şu
ana kadar ne işe yaradığı kesin olarak belirlenememiştir